Adaletsizlik ve haksızlık (“İnsanın sözünü tutmasını sağlayan, doğacak sonuçlardan korkmasıdır”), devlet hangi kuralı koruma zorunluluğu üzerine kurulmuştur (“Kendine yapılmasını istemediğin hiçbir şeyi başkasına yapma”), devinim, deneyim, metafizik, mutluluk hakkında Thomas Hobbes ne der? Bacon İki kilise arasında bi-vaftiz, Ortada kalmıştır. Demiştik gecen hafta Peki Thomas Hobbes öyle midir? Kitaplar onun Modernizm hareketinin en gözüpek [...]
Hızını alamaz Bacon. Sapıttıkça sapıtır: Ruh hızla hareket eder. Sinirler ruhun otoyollarıdır. Bunaldıkça atardamardaki kan tarafından tazelenir ve onarılır… Dedik ya bilime azıcık uzak bir arkadaş bu. Ama bayılıyor bilimle oynaşmaya… Hoşgeldin, Modern Felsefe. Modern Felsefe Yeni Çağın yeni ürünü olan Modern Felsefenin farklılığı, temelinde başkaldırı bulunmasında yatar. Yaklaşık bir asırlık hızlı bir değişim [...]
Kopernik’ı Tycho Brahe takip etti. Tevrat ve İncil’i yalanlayan bulgularından sonra ikinci büyük hizmeti, bilim kurgunun babası olacak Johannes Kepler’i yanına asistan alması oldu… Konuklarımız, geosantrik dünya modelini pekiştirenler ve Sir Isaac Newton. Bilim ve Felsefe Rönesans etkisi altında sanat, reform etkisi altında din biçimlenirken bilimin değişikliğe uğramaması düşünülemezdi. Kilisenin ikiye bölünerek etkisinin azalması [...]
“İnsanın değeri doğrudan doğruya kendinden kaynaklanır; insan hiçbir şeyin, hatta Tanrı’nın bile aracı olamaz.” Bildiniz; Gutenberg’in matbaayı bularak ivme kazandırdığı, felsefesine Petrarca, Boccacio, Machiavelli ve More’un öncülük ettiği ve Luther’in “Reform”uyla sonuçlanan Hümanizme geldik. Hümanizm Dile kolay tam bin yıllık bir terör bu. Avrupa tarihinin bin yılına damga vuran Karanlık Çağ. İlla ki bitecek. [...]
Felsefenin tek görevi vardı. Vahiy ile getirilen doğruları savunmak. Sonra bu görev savunmadan çıkıp ‘’temellendirme’’ ve ‘’çürütme’’ işlevleri olarak şekillendirildi. Bunun içinde Aristoteles mantığı mükemmel bir enstrüman olarak kullanıldı. 8.-16. yüzyıl döneminin Skolastik düşüncesiydeyiz Skolastik Düşünce 8. yüzyıl ile 16. yüzyıl arasında yapılan felsefik araştırmaların tümüne Skolastik Felsefe adı verilir. Bu ad Schola (okul) [...]
“Fakat ey dinleyenler, size diyorum: Düşmanlarınızı sevin, sizden nefret edenlere iyilik edin, size lanet edenlere hayırdua edin ve size hakaret edenler için dua edin. Bir yanağına vurana öbürünü de uzat, senin abanı alandan gömleğini de esirgeme. Senden her isteyene ver ve senin eşyanı alandan geri isteme.” İsa bunları söyledi, onlar Engizisyon Mahkemelerini kurdular. Bakalım [...]
“Bilim ile uğraştığı için ölüme mahkum edilen Giordano Bruno 1600 yılında canlı canlı yakılırken bakın ne diyor: ‘Ölmemi buyuran sizler şu anda belki benden daha çok korkuyorsunuz.’ Bilinmezin günah işlemeyi önlemek için günah işlemesinin öyküsüdür Hıristiyanlık.” Renaissance, yani Yeniden Doğuş Ona sonra geleceğiz. Şu Ortaçağ ile kapışmam henüz bitmedi. Ortaçağı belirleyen şey ne ekonomidir [...]
“Tanrı’nın yüceliğini kabul etmek bir işe yaramaz, siz asıl ona ait erişim sistemine itibar edin. Basit benzetme ile PC’nize değil Windows2000’ininize tapın… Bu ekolün (Yeni Platonculuk) esas oğlanı Plotinos. Tanrı’yı mükemmelleştirmede yoğun ve üst düzey çabası var. Bir çok dini terimin de ilk koyucusu Plotinos.” Yeni Platonculuk Gizem insanı en çok çeken ve düşündüren [...]
Skeptisizm sadece kuşkuculuk olarak değil aynı zamanda seçmecilik olarak da algılanmalıdır. Bu felsefenin temelleri Sofistlere kadar dayanır. Bir tür bilgi nihilizmi bu. Hiçbir bilgiye olumluluk olanağı tanımama durumu… Kuşkuculuk Skeptisizm sadece kuşkuculuk olarak değil aynı zamanda seçmecilik olarak da algılanmalıdır bence. Bu felsefenin temelleri Sofistlere kadar dayanır. Bir tür bilgi nihilizmi bu. Hiçbir bilgiye [...]
Stoacılar, Epikürcülerin aksine politikaya katılımı desteklerler. Ethik tarihinde ilk kez ‘’ödev’’ ve ‘’yapılması gereken’’ kavramlarına Zenon felsefesinde rastlanır. Bu kavramlar ister istemez politikaya da bulaşarak iyi yurttaşlık görevlerini belirler. Stoacıların devletçi anlayışı merhametlidir: Düşmanların da yardıma ihtiyacı vardır çünkü tüm insanlar kardeştir… Zenon ve Stoacılık Kıbrıslı Zenon’un Atina’da kurduğu Stoa Poikile okulundan alır ismini Stoacılık [...]
Epiküros için yaşam en değerli şeydir. İster acı ile ister kıvançla dolu olsun. Peki ölüm ne olacaktır? “Ölüm bizim için bir hiçtir; biz var oldukça o yoktur, o varken de biz yokuz. Bunun sonucu olarak da o ne dirileri ne de ölüleri ilgilendirir, çünkü birincilerin olduğu yerde o yoktur, ikincilerin de artık kendileri yoktur.” [...]
Mantık, retorik, metafizik, doğal bilimler, ahlak, politika, şiir… O kadar çok konuya el atmış ki. Bunlar üzerine yapıtları ise çeşit çeşit. Doğal bilimlere fizik, astronomi, meteoroloji, botanik, zooloji, psikoloji giriveriyor. Mantık ve psikoloji dallarının da kurucusu… Buyrun Aristo mantığına! Buyrun Aristo Mantığına Bütün insanlar ölümlüdür.Sokrates insandır.Sokrates de ölümlüdür.Vaa mı başka izah taazı? Ne dedik?Doğa düşkünü [...]
Muasir Medeniyet Çaginin bin yildan fazla ilerisinde olan, tek filozoftur Aristoteles. Kral II. Phillippos ona “Oglum (Büyük) Iskender’in senin zamaninda dogmasina izin verdikleri için tanrilara sükürler olsun” diye yazar. Sokrates’in can alici “Neyim ben?” sorusuna can alici cevabi bulur: Animale rationale mortale – Mantikli düsünen ölümlü hayvan. Sonra Aristoteles geldi Tarihin en çok kiskanilan [...]
“Simdi artik birçok insan ‘Aman beni Marksist sanmasinlar’ diye diyalektigin adini bile anmaktan korkar hale gelmistir… ‘Insanoglu disinda hiçbir varlik kendi varolusu ya da genellikle varolus karsisinda hayrete düsmez. Insanoglu metafizik bir hayvandir!” Peki bu diyalektik ve metafizik ne ola? Diyalektik ne ola? Çok masum bir kelime esas itibariyla. Diyalogdan kaynaklaniyor. Mantikla tartisma sanatini belirtiyor.Ilk [...]
Muasır Medeniyet Şimdi sıkı durun. Platon’un dünyaya şekil veren ve belki de insanlık tarihinin 1400 yılının Hıristiyan alemince kaybedilmesine neden olan öğretisine geldik. Bu öğreti Hıristiyanlardan sonra İslam dünyasının da eline geçmiş, insanlığın 1400 yılının da bu dinde kaybına neden olmuştur Demiargos Bu hazret hazır bulduğu maddeye biçim veren tek ve biricik tanrıdır. Dikkat [...]
Biz Eros’un itici gücü ve eğitim ile episteme’yi (bilgi) elde ederiz. Sıradan kimselerde eros kendini karşı cinsten güzele duyulan tutku olarak gösterir ancak, doğuştan ayrıcalığı olan seçkin kimselerde eros iyi bir eğitimle felsefi bir çoşkuya dönüşür. Platon için bu eğitim önce jimnastik, müzik, şiir, felsefe eğitimi olmuş… Önce Platon vardı Tam 35 kitabı günümüze kadar [...]
Klasik Çağ’dayız; Sokrates’in talebesi Antisthenes, kinizmi atıyor ortaya (“Uygarlığın yarattığı gereksinimler sizi eşyaya kul eder”). Bu felsefenin en militan tatbikatçısı, Sinoplu Diogenes. Diogenes gibi, yazmaktansa uygulamayı tercih eden bir başka zat, Aristippos ise, mutluluğa dünya nimetlerinden olabildiğince yararlanarak ulaşacağına inanır. Klasik Çağ “Eğer İranlıları yenersen senin için tanrı olmaktan başka bir iş kalmayacak.” Dönemin [...]
Sokratik ironi nedir bilir misiniz? Zarif bir tavır sergilerdi Sokrates tartışmalarında. Tartışılan konu hakkında tüm tartışmacılardan daha az bildiğini sanmanızı isterdi. Tartışma ilerledikçe bilgisi ortaya çıkar böylece çapraz-sınama yöntemi ile bilgiyi karşısındakilerin kafalarına kazımış olurdu Artık sıra büyüklerde Hem de enine boyuna da büyük ilk filozofumuz.Heykeltraş Sophroniskos’un oğlu, Atina’da doğmuş büyümüş yani büyük kent [...]
Kimi çevrelerde yarı bilgili olmanın ya da bildiğini hazmedememiş olmanın kötü sonuçları habis urlar gibi pırtlaklaşmaya başladı. Polemik ustaları sardı etrafı. Kibir yüceldi. Tukidides “Sözcüklerin ortak anlamları insanların keyiflerine göre değiştirildi” diye şikayet ediyordu… Sofistlere geldik. Geldik Sofistlere Hepi topu 150 yıla sığan kısacık felsefe tarihi bile insanları besleyecek kadar çeşitlilikte kuram, değişik görüş [...]
Servetini Mısır’da Babil’de Hindistan’da felsefe öğrenmeye, kâr getirmeyen saçma işleri harcadı diye mahkemeye vermişler. Duruşmalarda savunma yerine ‘’Diakosmos’’ adlı yapıtını okumaya başlamış. Yargıçlar sonunda, kitap bittiğinde bin talentlik serveti ile bu kadar kârlı başka hiçbir iş yapılamayacağına karar vererek, ödüllendirmişler Demokritos’u. Atomcular Kralı Demokritos İ.Ö. 460 – 370 yılları arasında yaşamış. İyonya’da, Teos’ta doğmuş Abdera’ya [...]
Muasır Medeniyet “Balıkların solungaçları ile nefes aldıklarını bulur, bitkilerin canlılar gibi soluk alıp verdiklerini ileri sürer, ayın ışığını güneşten alan büyük bir taş kütlesi olduğunu iddia eder, güneş tutulmasını, Nil nehrinin periyodik taşmalarını doğru açıklar.” Konuğumuz, aynı zamanda uzaylılara inanan ilk filozof, Anaksagoras Bu da Atinadan Genç yaşında Anadolu’dan Atina’ya gidip (M.Ö. 462) orada [...]
Nerdeyse sapına kadar materyalist olan Empedokles maddenin hareketini birbirine karşıt iki gücün, ‘sevgi ve nefretin’ savaşımı ile açıklıyor. Sevgi egemen iken evren kurulur, herşey bir arada uyum içinde birleşir ama sonra nefret gelir ve evren yıkılır… Orphik tanrının şarap olduğu inancı Pythagorasçı görüşlerle “arındıran” Empedokles bu. Biraz hızlansak mı ‘’Bir şey kadar hiçbir şeyde [...]
“Olmayan şeyin bilgisi olur mu?..” Evrenin varlığını reddeden Parmenides dokunduğunuz, gördüğünüz, kokladığınız, hissettiğiniz herşeyin bir yanılgı olduğunu söyler. Yok; Matrix filminin senaristlerinden değil, Elea Okulu temsilcisinden söz ediyor Bilgin Köksal bu hafta. Elea Okulu Elea, güney İtalya’da bol filozof yetiştirmesi ile ünlü bir İyonya kenti. Ancak ilk filozofunu kendi yetiştirmeyip ithal ediyor.Onu tanıyorsunuz, Ksenophanes [...]
Sonunda felsefe anayurdundan, Anadolu’dan batıya doğru göçer. Ve aklını rakamlarla bozmuş, Sisamlı bir taş yontucusunun oğlunun Pythagoras eline düşer. Bu adam evrendeki düzenin, her şey’in sayısal karşılığı olduğunu akıl eder. ??? Ve felsefe anayurdundan göçer Tüm suçu İranlılara atmayalım. Gerçi sürekli ve düzenli saldırılar ile ne dirlik ne düzen bırakmışlardır Anadolu’da ama konjonktürel değişimler [...]
“Yorulmadan sarsar ruhun düşünüşüyle bütün dünyayı.” (Ksenophanes) Hareketin, oluşun nedenini doğaüstü, maddi olmayan tanrısal bir güce bağlayan bir görüş açısı. Yani semavi dinlerin iddiasının ilk felsefesi. Ama bir önemi daha var bu cümlenin. Gene ilk kez düşünüş devreye alınıyor ve varlıkla birleştiriliyor Beş varmış bir yokmuş Ksenophanes Yunan dininin çok tanrılığını ve tanrılarının insanlaştırılmasını [...]
Dört varmış, bir yokmuş… Arkhe arayışımız sürerken, Yin ve Yang’ın Antik Yunan’daki karşılığıyla, sonsuz dönüşüm söylemiyle karşılaşıyoruz. Ve ardından Miletos ekolunun son filozofu, Anaksimenes’le: “Hava”dan bahsederken anlaşılan istemeden materyalist görüşün temelini atmıştır Dört varmış bir yokmuş Suyu reddeden Anaksimandros ilk maddesini de kolayına reddedilemeyecek bir parlak buluş ile oluşturmuş. Onun arkhesi madde filan değil. [...]
"Zenginlik başlamış bile… Yeni bir hukuki yapı oluşmuş ve birey özgürleşerek bilimsel gelişme yapabilme hakkına da kavuşmuştu. İşte dananın ipinin koptuğu nokta da burası zaten…" Yok, Türkiye’nin AB’ye üye olduğu gelecekte değil, MÖ 7. yy’da, Milet’teyiz. İki varmış, bir yokmuş İki varmış bir yokmuş Niye Miletli Thales ya da niye Milet? Ve de niye [...]
Bundan böyle okuyabileceğiniz, bir nevi "Antik Yunan felsefesine hızlandırılmış giriş kursu"nun hazmı kolay mı değil mi, hep birlikte göreceğiz. Okudukça, temel doğruların günümüzde ne kadar unutulmaya yüz tuttuğunun keşfi, en önemli yan etkisi. "İlk kurbanımız Thales efendi…" THALES EFENDI Felsefe yokmuş…Ne zaman yokmuş? Yunan felsefesinin başlamasından önce felsefe yokmuş.Yalan… Vallahi yalan billahi yalan…Babası da [...]
WP Cumulus Flash tag cloud by Roy Tanck requires Flash Player 9 or better.
Hoşgeldiniz! Bu blog hakkında bilgiler